Ana Sayfa
Puan: 0
Çözülen: 0/4
İpucu: 3
Rütbe: Çaylak Dedektif

🔬 GENETİK DEDEKTİF

DNA kanıtlarını analiz et, genetik bilginle suçluyu bul!

Kolay7-9. Sınıf
🧬

Bölüm 1: DNA Hırsızı

Laboratuvardan çalınan DNA örneklerinin izini sür. Olay yerinde bulunan biyolojik kanıtlarla hırsızı tespit et!

DNA Profili STR Analizi Elektroforez
Kolay7-9. Sınıf
🩸

Bölüm 2: Kan Bağı Gizemi

Bir aile mirası davası! Kan grubu kalıtımını kullanarak gerçek varisi bul ve sahtekârları tespit et!

Kan Grupları Çoklu Alel Kodominans
Orta9-11. Sınıf
🏥

Bölüm 3: Gizemli Hastalık

Bir ailede görülen nadir genetik hastalığın kalıtım paternini çöz ve taşıyıcıları belirle!

Soyağacı Analizi Resesif Kalıtım Taşıyıcı Tespiti
Orta9-11. Sınıf
🪰

Bölüm 4: Drosophila Dosyası

Araştırma laboratuvarındaki Drosophila mutantları karışmış! Fenotip ve genotip analiziyle eşleştirmeleri düzelt!

Drosophila Mutantlar Çaprazlama
Zor11-12. Sınıf
📊

Bölüm 5: Hardy-Weinberg Vakası

Bir köyde hastalık beklenenden 4 kat fazla! Popülasyon dengesini bozan faktörü tespit et!

Hardy-WeinbergAlel Frekansı
Zor11-12. Sınıf
✂️

Bölüm 6: CRISPR Sabotajı

Yanlış gRNA eklendi! Hangi DNA dizisi yanlışlıkla kesildi? PAM sitesini bul!

CRISPR-Cas9PAM Dizisi
Kolay7-8. Sınıf
🌿

Bölüm 7: Mendel'in Serveti

Miras davası! Hangi çocuk gerçekten dominant fenotipli? Punnett karesiyle mirası çöz!

MendelPunnett
Orta9-10. Sınıf
👁️

Bölüm 8: Renk Körlüğü Sırrı

Ailede renk körlüğü vakası! X'e bağlı kalıtımı çöz ve taşıyıcıyı tespit et!

X BağlıTaşıyıcı
Orta10-11. Sınıf
🏥

Bölüm 9: Genetik Danışma Vakası

İki taşıyıcı çift! Çocuklarının hasta olma riskini hesapla ve doğru danışmayı ver!

Risk HesaplamaDanışmanlık
Orta10-11. Sınıf
🧫

Bölüm 11: Epigenetik Sır

İkizler aynı DNA'ya sahip ama biri kanserli! Epigenetik değişiklik mi? DNA metilasyonunu çöz!

EpigenetikDNA Metilasyonu
Kolay7-9. Sınıf
🫁

Bölüm 12: Kistik Fibrozis Davası

Ailede CF vakası! ΔF508 mutasyonunu taşıyan kişiyi bul ve kalıtım tipini doğrula!

CFTR GeniAR Kalıtım
Kolay7-9. Sınıf
🏃

Bölüm 13: Atletizm Genetiği

Olimpiyat şüphesi! ACTN3 geni sprint performansını etkiliyor. Sahte sporcu kim?

ACTN3 GeniSpor Genetiği
Zor11-12. Sınıf
🦠

Bölüm 14: Antibiyotik Direnci

Hastanede dirençli bakteri salgını! Mutasyon mu yoksa plazmit transferi mi? Direncin kaynağını bul!

Prokaryot GenetikPlazmit
Zor11-12. Sınıf
🧪

Bölüm 15: PCR Dedektifi

PCR sonuçları çelişkili! Bant boylarını karşılaştır, doğru örneği tespit et ve sabotajcıyı yakala!

PCRElektroforezBant Analizi
Kolay8-9. Sınıf
🩺

Bölüm 16: Rh Uyuşmazlığı

Yenidoğanda sarılık krizi! Anne Rh(-), baba Rh(+). Hangi çocuk risk altında?

Rh FaktörüHemolitik Hastalık
Kolay7-8. Sınıf
👯

Bölüm 17: İkizlerin Gizemi

İkizler aynı mı farklı mı? Monozigot mu dizigot mu? DNA parmak izi analizi yap!

MonozigotDizigot
Zor11-12. Sınıf
🎗️

Bölüm 18: Kanser Genleri

Genç hastada meme kanseri! BRCA1 mi, onkogen mi, tümör baskılayıcı mı? Sorumlu mutasyonu bul!

BRCA1/2Onkogenp53
Orta9-10. Sınıf
🔏

Bölüm 19: Adli DNA Tespiti

Suç mahallinde bulunan DNA, 4 şüpheliyle karşılaştırıldı. STR analizi ile suçluyu bul!

STR AnaliziDNA Parmak İzi
Orta10-11. Sınıf
🌽

Bölüm 20: Transgenik Organizma

Piyasaya sürülen ürün GDO mu? Hangi bitki yabancı gen taşıyor? Moleküler test yap!

TransgenikGDO TespitiPCR
Zor11-12. Sınıf
🔬

Bölüm 10: Mutasyon Mahkemesi

4 farklı mutasyon tipi analiz edildi! Hangisi orak hücre anemisine yol açıyor? Protein etkisini belirle!

Mutasyon TipleriProtein Etkisi

🧬 Bölüm 1: DNA Hırsızı

Laboratuvardan çalınan DNA örnekleri - Hırsızı bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Genetik Araştırma Merkezi'nden kritik DNA örnekleri çalındı. Güvenlik kameralarına göre hırsızlık gece 02:00'de gerçekleşti. Olay yerinde bir saç teli ve ter örneği bulundu.

Görevin: Bulunan biyolojik kanıtların DNA profilini analiz et ve 4 şüpheliden suçluyu tespit et!

Toplanan Kanıtlar

🧬
Saç Teli DNA'sı
💧
Ter Örneği
👆
Parmak İzi
🔬
Epitel Hücre

DNA Elektroforez Analizi

STR (Kısa Tekrar Dizileri) bantlarını karşılaştır:

🔴 KANIT DNA:
👤 Şüpheli 1 - Ahmet:
👤 Şüpheli 2 - Elif:
👤 Şüpheli 3 - Can:
👤 Şüpheli 4 - Zeynep:

🩸 Bölüm 2: Kan Bağı Gizemi

Miras davası - Gerçek varisi bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Zengin iş insanı Kemal Bey vefat etti. Mirası için 4 kişi hak iddia ediyor: "Ben onun çocuğuyum!"

Bilinen Bilgiler:
• Kemal Bey'in kan grubu: AB Rh+
• Eşi Ayşe Hanım'ın kan grubu: O Rh-

Görevin: Kan grubu kalıtım kurallarına göre, bu çiftin gerçek çocuğu hangisi olabilir?

Kan Grubu Analizi

Anne (O) ve Baba (AB) çiftinden hangi kan grupları oluşabilir?

Iᴬ
Iᴮ
i
IᴬI = A
IᴮI = B
i
IᴬI = A
IᴮI = B

Olası çocuk kan grupları: A veya B (AB veya O olamaz!)

Miras Talepleri

👨

Mehmet

35 yaş, İstanbul

A+
👩

Selin

32 yaş, Ankara

AB+
👨

Burak

28 yaş, İzmir

O-
👩

Deniz

30 yaş, Bursa

B-

🏥 Bölüm 3: Gizemli Hastalık

Aile soyağacı analizi - Taşıyıcıları bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Genetik Danışmanlık Merkezi'ne bir aile başvurdu. Ailede görülen nadir bir genetik hastalık var. Çift bebek sahibi olmak istiyor ancak risk oranını öğrenmek istiyorlar.

Gözlemler:
• Hastalık nesil atlayarak ortaya çıkıyor
• Hasta bireyler genellikle sağlıklı ebeveynlerden doğuyor
• Erkek ve kadınlarda eşit oranda görülüyor

Görevin: Soyağacını analiz et, kalıtım paternini belirle ve taşıyıcıları tespit et!

Aile Soyağacı

Erkek | Kadın | Hasta

I-1
Dede
I-2
Nine
II-1
Baba
II-2
Anne
II-3
Amca (Hasta)
III-1
Kız
III-2
Oğul (Hasta)
III-3
Kız

Kalıtım Paterni Nedir?

AD

Otozomal Dominant

Her nesilde görülür, tek alel yeterli

AR

Otozomal Resesif

Nesil atlayabilir, iki alel gerekli

XR

X'e Bağlı Resesif

Erkeklerde daha sık görülür

XD

X'e Bağlı Dominant

Hasta babadan tüm kızlara geçer

🪰 Bölüm 4: Drosophila Dosyası

Laboratuvar karışıklığı - Mutantları eşleştir!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Genetik Araştırma Laboratuvarı'nda bir sabotaj yaşandı! Drosophila melanogaster kültürlerinin etiketleri karıştırıldı.

Senaryo:
• Kırmızı gözlü (w⁺) dişi × Beyaz gözlü (w) erkek çaprazlaması yapıldı
• F1 neslinde tüm dişiler kırmızı göz, tüm erkekler kırmızı göz bekleniyor
• Ancak bir tüpte beklenmeyen fenotip görüldü!

Görevin: X'e bağlı kalıtımı kullanarak yanlış etiketlenen tüpü bul!

Çaprazlama Bilgisi

Anne: Xw⁺Xw⁺ (Homozigot kırmızı göz) × Baba: XwY (Beyaz göz)

Xw⁺
Xw⁺
Xw
Xw⁺Xw
♀ Kırmızı
Xw⁺Xw
♀ Kırmızı
Y
Xw⁺Y
♂ Kırmızı
Xw⁺Y
♂ Kırmızı

Beklenen: Tüm F1 bireyleri kırmızı gözlü olmalı!

F1 Tüpleri - Hangisi Yanlış Etiketli?

🪰

Tüp A

%100 Kırmızı gözlü dişi
%100 Kırmızı gözlü erkek

Beklenen sonuç ✓
🪰

Tüp B

%100 Kırmızı gözlü dişi
%100 Kırmızı gözlü erkek

Beklenen sonuç ✓
🪰

Tüp C

%100 Kırmızı gözlü dişi
%50 Beyaz gözlü erkek

Beklenmeyen! ✗
🪰

Tüp D

%100 Kırmızı gözlü dişi
%100 Kırmızı gözlü erkek

Beklenen sonuç ✓

Analiz İpucu

Eğer anneler heterozigot (Xw⁺Xw) olsaydı, erkek yavruların %50'si beyaz gözlü olurdu. Yanlış etiketli tüpte anne taşıyıcı olmalı!

İpucu

Bir bölüm seçin...

📊 Bölüm 5: Hardy-Weinberg Vakası

Kozludere köyü — Denge bozulmuş!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Kozludere köyünde otozomal resesif bir hastalık beklenenden çok daha fazla görülüyor. 1000 kişilik popülasyonda 64 hasta var (q²=0.064, q=0.253). Hardy-Weinberg'e göre taşıyıcı (2pq) %38.1 olmalı. Ama gerçek taşıyıcı oranı %52! Heterozigotlar fazla, homozigot sağlıklılar eksik. Hangi faktör bu dengeyi bozdu?

📐 Hesaplama: q²=64/1000=0.064 → q=0.253, p=0.747 → 2pq beklenen=%37.6 | Gözlenen=%52.0 → Heterozigot fazlalığı = seçilimsel avantaj işareti!

Şüpheli Faktörler

👨‍👩‍👧

Akraba Evliliği

Köyde %40+ kuzen evliliği var. Rastgele çiftleşmeyi ihlal eder.

Rastgele Çiftleşme ✗
☢️

Radyasyon/Mutasyon

Fabrika atığı mutasyon hızını artırdı. Alel frekansı değişebilir.

Mutasyon Baskısı
🧬

Heterozigot Avantajı

Taşıyıcılar bölgedeki sıtmaya karşı dirençli → doğal seleksiyon.

Seçilimsel Avantaj ✓
🌍

Göç (Gen Akışı)

Farklı bölgeden göç aleli getirdi. Popülasyon frekansı değişti.

Gen Akışı

✂️ Bölüm 6: CRISPR Sabotajı

Yanlış gRNA — Hangisi TP53 genini kesti?

İlerleme:
0%

Olay Özeti

GeneSimTR Laboratuvarı'nda bir sabotajcı yanlış kılavuz RNA ekledi. Bu yanlış gRNA tümör baskılayıcı TP53 genini kesti! Hedef gRNA: 5'-ATGCGAATCGATCGGAACTT-3' | PAM: NGG gerekli. 4 dizi analiz edildi. Hangisi TP53 bölgesinde tam eşleşme + PAM sağlıyor?

DNA Dizi Analizi

Dizi A — Hedef gen bölgesi:
5'-ATGCGAATCGATCGGAACTTCGG-3' ✓ 20/20 eşleşme | PAM:CGG ✓ | Doğru hedef gen
Dizi B — TP53 tümör baskılayıcı bölge [SABOTAJ]:
5'-ATGCGAATCGATCGGAACTTAGG-3' ⚠️ 20/20 eşleşme | PAM:AGG ✓ | TP53 GEN BÖLGESİ!
Dizi C — İntronik bölge:
5'-ATGCGAATCGATCGGAACGGTGG-3' △ 19/20 eşleşme | 1 uyumsuz baz
Dizi D — Ekstragenikbölge:
5'-TTGCGAATCGATCGGAACTTCGG-3' ✗ 19/20 eşleşme | Pozisyon 1 hatalı

🌿 Bölüm 7: Mendel'in Serveti

Miras davası — Gerçek varisi bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Zengin çiftçi Ahmet Bey yalnızca dominant fenotipli çocuğuna miras bırakmak istiyor. Eşi heterozigot uzun boylu (Tt), kendisi de heterozigot uzun boylu (Tt). 4 çocuğundan hangisi kesinlikle dominant homozigot (TT) olup hayatı boyunca kesinlikle uzun boylu kalacak? Sadece genotip testi yapıldı.

🌿 Tt × Tt caprazlamasi: 1 TT : 2 Tt : 1 tt — Uzun boylu (TT ve Tt): 3, Kısa boylu (tt): 1. Dominant fenotipli olanların 1/3'ü TT, 2/3'ü Tt'dir.

4 Çocuğun Genotip Test Sonuçları

🧒

Ali (1. Çocuk)

Uzun boylu. Test: saf döl yetiştirmede tüm yavrular uzun boylu.

Genotip: TT ✓
👧

Fatma (2. Çocuk)

Uzun boylu. Test: bazı yavrular kısa boylu çıktı.

Genotip: Tt
🧒

Mehmet (3. Çocuk)

Kısa boylu. Fenotip belirgin.

Genotip: tt
👧

Zehra (4. Çocuk)

Uzun boylu. Test: bazı yavrular kısa boylu çıktı.

Genotip: Tt

👁️ Bölüm 8: Renk Körlüğü Sırrı

X bağlı kalıtım — Taşıyıcıyı tespit et!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Bir ailede renk körlüğü vakası inceleniyor. Renk körlüğü X'e bağlı resesif kalıtılır. Anne normal görüşlü (fenotipen), baba da normal görüşlü. Ama bir erkek çocuk renk körü! Bu anne taşıyıcı mı? Aynı ailedeki 4 kadından hangisi kesinlikle taşıyıcı olmalıdır?

👁️ X bağlı resesif: Renk körü erkek = X^h Y. Renk körü oğlan annesinden X^h alır → Anne en az bir X^h taşıyor = taşıyıcı!

Aile Üyeleri

👩

Anne (Renk körü oğlan annesi)

Normal görüşlü. Oğlu renk körü. X bağlı analizde taşıyıcı olmalı.

X^H X^h — Taşıyıcı ✓
👴

Dede (Anne'nin babası)

Renk körü. X^h Y genotipli olmalı.

X^h Y — Hasta Erkek
👩‍🦳

Büyükanne (Anne'nin annesi)

Normal görüşlü. Renk körü babadan X^h aldı.

X^H X^h — Taşıyıcı ✓
👧

Teyze (Annenin kız kardeşi)

Normal görüşlü. %50 taşıyıcı, %50 normal olabilir.

X^H X^H veya X^H X^h — Belirsiz

🏥 Bölüm 9: Genetik Danışma Vakası

Risk hesapla, doğru danışmayı ver!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

İki çift genetik danışmaya geldi. Çift A: Her ikisi de talasemi taşıyıcısı (Aa × Aa). Çift B: Biri hasta (aa), diğeri taşıyıcı (Aa). Hangi çifte %25 hasta çocuk riski verilmeli? Doğru danışmayı seç!

🧮 Aa × Aa: %25 AA + %50 Aa + %25 aa = %25 hasta riski | Aa × aa: %50 Aa + %50 aa = %50 hasta riski

Danışma Seçenekleri

👫

Danışma A: Çift A'ya

İki taşıyıcı (Aa × Aa). Her çocukta %25 hasta riski.

Aa × Aa → %25 hasta ✓
👫

Danışma B: Çift B'ye

Taşıyıcı × Hasta (Aa × aa). Her çocukta %50 hasta riski.

Aa × aa → %50 hasta
👫

Her İki Çifte de Aynı Risk

Her iki çiftinde riski %25 olarak değerlendirilebilir mi?

Hatalı Değerlendirme
🔄

Risk Yok Danışması

Taşıyıcılar hasta olmaz, risk yoktur demek.

Yanlış Bilgilendirme

🔬 Bölüm 10: Mutasyon Mahkemesi

Orak hücre anemisinin mutasyonu hangisi?

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Bir hastada orak hücre anemisi tespit edildi. 4 farklı mutasyon analizi yapıldı. Orak hücre anemisi beta-globin geninde (HBB) 6. kodondaki GAG→GUG değişimiyle oluşur. Bu, Glutamik asit yerine Valin amino asidi yerleştirir. Hangi mutasyon orak hücre anemisine yol açıyor?

4 Mutasyon Analiz Sonuçları

🔵

Mutasyon A

HBB geni, Kodon 6: GAG→GUG. Glu→Val. Missense mutasyon.

GAG→GUG: Orak Hücre ✓
🟡

Mutasyon B

HBB geni, Kodon 17: AAG→UAG. Lys→STOP. Erken durma.

Nonsense: Beta-Talasemi
🟢

Mutasyon C

HBB geni, Kodon 6: GAG→GAA. Glu→Glu. Aynı amino asit.

Sessiz Mutasyon: Etkisiz
🔴

Mutasyon D

HBB geni, 1 baz delesyonu. Okuma çerçevesi kayması.

Frameshift: Ağır Talasemi

🧫 Bölüm 11: Epigenetik Sır

Tek yumurta ikizleri — farklı kader!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Tek yumurta ikizleri Ayşe ve Fatma tamamen aynı DNA dizisine sahip. Ama 45 yaşında Ayşe kolon kanseri oldu, Fatma sağlıklı! Nasıl mümkün? Araştırma sonucu: APC tümör baskılayıcı geni Ayşe'de aşırı metile (susturulmuş), Fatma'da normal. Hangi faktör bu epigenetik farkı yarattı?

🧫 Epigenetik: DNA dizisi değişmeden gen ifadesinin değişmesi. DNA metilasyonu → gen susturma. Aynı DNA, farklı çevre = farklı fenotip!

Epigenetik Değişim Faktörleri

🍎

Beslenme Farkı

Ayşe yıllardır düşük folat, B12 ve metiyonin tüketiyor. Metil grubu eksikliği DNA metilasyon örüntüsünü değiştirebilir.

Beslenme → Epigenetik ✓
☀️

UV Işık Maruziyeti

Ayşe güneş kremsiz çalışıyor. UV DNA hasarı yapabilir ama metilasyon ile direkt ilgisi sınırlı.

Mutajen (Epigenetik Değil)
😰

Kronik Stres

Ayşe 20 yıldır yoğun stres altında. Kortizol DNA metilasyonunu etkileyebilir.

Stres Hormonu Etkisi
🦠

Viral Enfeksiyon

Ayşe 10 yıl önce hepatit geçirdi. Virüs epigenomu etkileyebilir.

Viral Epigenetik

🫁 Bölüm 12: Kistik Fibrozis Davası

ΔF508 mutasyonu — Taşıyıcıyı bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Bir ailede kistik fibrozis vakası ortaya çıktı. Kistik fibrozis otozomal resesif — CFTR geni, ΔF508 mutasyonu en yaygın olanı. Hasta çocuğun ebeveynleri ikisi de sağlıklı görünüyor. 4 kişilik ailede hangi birey kesinlikle taşıyıcı (Aa) olamaz?

🫁 Kistik Fibrozis: CFTR geni, AR kalıtım. ΔF508 = 3 baz delesyonu → Phe508 kaybı. Taşıyıcı ebeveynler: her çocukta %25 hasta, %50 taşıyıcı, %25 sağlıklı.

Aile Genotip Analizi

👨

Baba

Sağlıklı. CF çocuğu var. Taşıyıcı olması zorunlu.

Genotip: Aa — Taşıyıcı
👩

Anne

Sağlıklı. CF çocuğu var. Taşıyıcı olması zorunlu.

Genotip: Aa — Taşıyıcı
🧒

CF'li Çocuk

Hastalık belirtileri mevcut. aa genotipi zorunlu.

Genotip: aa — Hasta
👧

Sağlıklı Kız Kardeş

Sağlıklı fenotipi var. Kesinlikle taşıyıcı OLMAZ denilemez — AA veya Aa olabilir.

AA veya Aa — Belirsiz ✓

🏃 Bölüm 13: Atletizm Genetiği

Olimpiyat şüphesi — ACTN3 analizi!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Olimpiyat sprint yarışında bir sporcu sonradan dopingle suçlandı. Ama sporcu itiraz ediyor: "Bu performans doğal genetik yeteneğim!" ACTN3 (R577X) geni hızlı kas liflerini etkiler. RR ve RX genotiplileri sprint'te üstün, XX olanlar dayanıklılıkta iyi. Sporcu'nun ACTN3 testi hangi sonucu verirse sprinter kimliğini destekler?

🏃 ACTN3 Geni: R577X polimorfizmi. RR = Hem alfa-aktinin-3 var → sprint avantajı. XX = alfa-aktinin-3 yok → dayanıklılık avantajı. Dünya elit sprinterlerinin %80'i RR veya RX!

ACTN3 Genotip Seçenekleri

Genotip: RR

Her iki allelde R577 var. Alfa-aktinin-3 tam eksprese. Sprint ve patlayıcı güç için en uygun genotip.

Sprint Avantajı ✓
🔄

Genotip: RX (Heterozigot)

Bir R, bir X alleli. Alfa-aktinin-3 kısmen eksprese. Sprint'te orta düzey avantaj.

Orta Sprint Yeteneği
🏊

Genotip: XX

Her iki allelde X577 (stop kodon). Alfa-aktinin-3 yok. Dayanıklılık avantajı, sprint dezavantajı.

Dayanıklılık Atleti

Genotip Belirsiz

Test yetersiz. Kesin sonuç yok.

Belirsiz Sonuç

🦠 Bölüm 14: Antibiyotik Direnci

Hastane salgını — Direncin kaynağı!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

İstanbul hastanesinde çoklu antibiyotiğe dirençli E. coli salgını başladı. İki farklı servis var — her ikisinde de aynı direnç genleri tespit edildi. Ancak iki servis arasında hasta transferi yok! Direnç nasıl yayıldı? 4 olası mekanizmadan hangisi?

🦠 Yatay Gen Transferi: Transformasyon (çıplak DNA alımı), Transdüksiyon (faj aracılı), Konjugasyon (doğrudan temas, F plazmidi). Direnç genlerini taşıyan R plazmitleri bakteriler arasında hızla yayılır!

Yayılma Mekanizmaları

🔗

Konjugasyon

F pili aracılığıyla R plazmidi doğrudan bakteri-bakteri transferi. Sağlık personeli elleri üzerinden iki servis arasında taşındı!

Plazmit Transferi ✓
🧬

Mutasyon

Her iki serviste bağımsız mutasyon oldu. Aynı mutasyon iki farklı yerde aynı anda — olası ama düşük ihtimal.

Paralel Evrim
🦠

Transdüksiyon

Bakteriyofaj direnç genini taşıdı. Faj her iki serviste de aktif olmalı.

Faj Aracılı Transfer
💧

Transformasyon

Serbest DNA su sistemi üzerinden yayıldı. Hastane su sisteminde direnç DNA'sı bulundu.

Çıplak DNA Alımı

🧪 Bölüm 15: PCR Dedektifi

Bant analizi — Sahte örneği bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Adli tıp laboratuvarında 4 DNA örneğine PCR uygulandı. Amaç SRY geni tespiti (erkek Y kromozomuna özgü). Pozitif kontrol (erkek): 450 bp bant. Negatif kontrol (kadın): bant yok. Bir örnek sahte! İç kontrol geni (ACTB) ise tüm örneklerde 200 bp vermeli. Hangi örnek manipüle edilmiş?

PCR Elektroforez Sonuçları

Poz. Kontrol
(Erkek)
Neg. Kontrol
(Kadın)
Örnek A
Örnek B
⚠️
Örnek C
Örnek D
🟡 450bp = SRY🔵 200bp = ACTB (kontrol)🔴 Yanlış bant boyutu
🟡

Örnek A

SRY 450bp + ACTB 200bp bantları mevcut. Erkek bireye ait, kontroller normal.

Normal Erkek Örneği
🔴

Örnek B

SRY benzeri bant 390bp — standart 450bp değil! ACTB bandı yok — iç kontrol başarısız.

Yanlış Bant + Kontrol Yok ⚠️
🔵

Örnek C

Sadece ACTB 200bp bandı. SRY yok. Kadın bireye ait, kontrol başarılı.

Normal Kadın Örneği
🟡

Örnek D

SRY 450bp + ACTB 200bp bandı mevcut. Erkek bireye ait, kontroller normal.

Normal Erkek Örneği

🩺 Bölüm 16: Rh Uyuşmazlığı

Yenidoğan hemolitik hastalığı — hangi gebelik risk altında?

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Nilüfer Hanım Rh(-), eşi Rh(+) ve heterozigot (Dd). İlk çocukları Rh(+) doğdu ve annenin vücudu anti-D antikoru üretti. Şimdi ikinci gebelik! Rh uyuşmazlığı ikinci gebelikte hemolitik hastalığa yol açar. Hangi şıkta bebek risk altındadır?

🩺 Rh Uyuşmazlığı: Rh(-) anne + Rh(+) bebek → anne anti-D üretir. İlk bebekte genellikle sorun yok. İkinci Rh(+) bebekte antikorlar plasentayı geçer → hemoliz! RhoGAM (Rh immünoglobulin) ile önlenebilir.

Gebelik Senaryoları

⚠️

2. Gebelik — Rh(+) Bebek

İlk gebelik hassaslaştırdı. Anne'de anti-D var. Rh(+) bebek eritrositleri anti-D tarafından yıkılır.

Hemolitik Hastalık Riski ✓

2. Gebelik — Rh(-) Bebek

dd genotipli bebek. Anne'nin anti-D'si Rh(-) eritrositlere bağlanmaz. Risk yok.

Risk Yok
🔵

1. Gebelik — Rh(+) Bebek

İlk maruziyette anne yeni antikor üretiyor. Bebek doğana kadar yeterli antikor yok.

Genellikle Güvenli
🔵

1. Gebelik — Rh(-) Bebek

Rh uyuşması var. Hiç anti-D üretilmez.

Risk Yok

👯 Bölüm 17: İkizlerin Gizemi

Monozigot mu dizigot mu? DNA analizi yap!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Hastanede 2 çift ikiz var. Bir çift monozigot (MZ), diğeri dizigot (DZ). MZ ikizler tek yumurtadan → tamamen aynı DNA. DZ ikizler iki farklı yumurtadan → kardeş kadar benzer. DNA STR analizi yapıldı. Hangi çift kesinlikle monozigottur?

👯 MZ vs DZ: Monozigot = tek zigot → tüm STR lokuslarında birebir eşleşme. Dizigot = iki ayrı zigot → ortalama %50 allel paylaşımı (kardeş gibi).

STR Profil Karşılaştırması

🧬

Çift A: Ali & Veli

STR D3S1358: İkisi de 15,17. STR vWA: İkisi de 14,19. STR FGA: İkisi de 22,25. Tüm lokuslar aynı!

Tüm STR Eşleşti → MZ ✓
🔬

Çift B: Selin & Melin

STR D3S1358: 15,17 ve 14,18. STR vWA: 14,19 ve 16,20. STR FGA: 22,25 ve 21,24. Farklılıklar var.

STR Farklı → DZ

Plasentaya Göre Karar

Tek plasenta → MZ, iki plasenta → DZ denilebilir. Ama DZ ikizler de tek plasenta paylaşabilir.

Yetersiz Kriter
👀

Görünüşe Göre Karar

Fiziksel benzerliğe bakarak MZ-DZ ayırımı yapılabilir mi?

Bilimsel Değil

🎗️ Bölüm 18: Kanser Genleri

32 yaşında meme kanseri — sorumlu gen hangisi?

İlerleme:
0%

Olay Özeti

32 yaşında Aylin Hanım'da meme kanseri tespit edildi. Annesinde ve teyzesinde de meme kanseri öyküsü var. Genetik panel testi yapıldı. Hangi gen mutasyonu bu ailevi meme kanserine en fazla katkıda bulunuyor? Genetik danışman olarak doğru geni tespit et!

🎗️ Herediter Meme Kanseri: BRCA1/2 mutasyonları tüm meme kanserlerinin %5-10'undan sorumlu. BRCA1 mutasyonu: meme kanseri risk %60-80, over kanseri %40-59. Otozomal dominant kalıtım.

Gen Panel Sonuçları

🎗️

BRCA1 c.5266dupC

Frameshift mutasyon. BRCA1 proteini işlevsiz. DNA onarım mekanizması bozulmuş. Ailevi meme-over kanser sendromu.

Patojenik — Ailevi Meme Kanseri ✓
🔴

TP53 R175H

TP53 tümör baskılayıcı gen. Li-Fraumeni sendromu — çok çeşitli kanser tipleri. Genç yaşta meme kanseri olabilir ama bu ailede over kanseri de var.

Li-Fraumeni (BRCA Daha Olası)
🟡

PALB2 p.Leu939Trp

BRCA2 ile etkileşen protein. Orta dereceli meme kanseri riski. Ailevi meme kanserinin küçük bir kısmında.

Orta Risk (BRCA1 Daha Güçlü)
🟢

HER2 Amplifikasyonu

HER2 onkogen amplifiye. Sporadik meme kanserinde sık. Kalıtsal değil, somatik kazanım.

Sporadik — Ailevi Değil

🔏 Bölüm 19: Adli DNA Tespiti

Suç mahalli DNA — STR analizi ile suçluyu bul!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Suç mahallinde bulunan DNA örneği analiz edildi. 3 STR lokus incelendi. Suç yeri profili: D5S818: 11,12 | D7S820: 9,10 | D13S317: 8,11. 4 şüphelinin STR profilleri ile karşılaştırıldı. Tam eşleşme bulunan şüpheli suçludur!

STR Profil Karşılaştırması

👨

Şüpheli A — Ahmet

D5S818: 11,13 | D7S820: 9,10 | D13S317: 8,11

D5S818 Uyuşmuyor ✗
👩

Şüpheli B — Berrin

D5S818: 11,12 | D7S820: 9,10 | D13S317: 8,11

Tam Eşleşme ✓
👨

Şüpheli C — Cem

D5S818: 11,12 | D7S820: 8,10 | D13S317: 8,11

D7S820 Uyuşmuyor ✗
👩

Şüpheli D — Deniz

D5S818: 11,12 | D7S820: 9,10 | D13S317: 9,11

D13S317 Uyuşmuyor ✗

🌽 Bölüm 20: Transgenik Organizma

Hangi ürün GDO içeriyor? Moleküler testini yap!

İlerleme:
0%

Olay Özeti

Gıda denetim laboratuvarında 4 ürün inceleniyor. GDO tespitinde Bt transgeni (Bacillus thuringiensis, böcek direnci) ve RoundupReady (EPSPS) herbisit direnci aranıyor. PCR ve Southern blot yapıldı. Hangi ürün kesinlikle transgenik gen taşıyor?

🌽 GDO Tespiti: Bt geni → cry1A proteini → böcek direnci. EPSPS geni → glifosat direnci. PCR ile hedef gen amplifikasyonu: pozitif bant = transgenik gen mevcut!

Moleküler Test Sonuçları

🌽

Ürün A — Mısır Unu

Bt geni PCR: 650bp bant (+). EPSPS PCR: Negatif. Bitki kontrol geni: Pozitif. Bt transgeni tespit edildi!

Bt Transgeni (+) ✓ GDO!
🌱

Ürün B — Soya Unu

Bt geni PCR: Negatif. EPSPS PCR: Negatif. Bitki kontrol geni: Pozitif. Transgenik gen yok.

Transgenik Gen Yok
🍅

Ürün C — Domates Salçası

Bt geni PCR: Negatif. EPSPS: Negatif. Kontrol geni: Pozitif. Konvansiyonel ürün.

Transgenik Gen Yok
🌾

Ürün D — Buğday Unu

PCR amplifikasyon başarısız (DNA kalitesi düşük). Sonuç belirsiz. Test tekrarlanmalı.

Belirsiz Sonuç

📓 Kanıt Defteri