Genetik Konular

Kalıtım paternlerini öğrenin ve interaktif örneklerle pekiştirin

Mendel Genetiği

Tam Baskınlık (Complete Dominance)

Dominant allelin resesif alleli tamamen maskelediği klasik Mendel kalıtımı. Heterozigot birey dominant fenotip gösterir.

Dominant allel: Büyük harf (A)

Resesif allel: Küçük harf (a)

F2 fenotip oranı: 3:1

Örnek: Bezelye Boy Kalıtımı

TT × tt → Tt (F1)

Uzun Bitki

Eşbaskınlık

Codominance

Her iki allelin de heterozigotta eşit şekilde ifade edildiği kalıtım. İki fenotip birlikte görülür.

Her iki allel aktif

Heterozigot: Her iki fenotip

Örnek: ABO kan grubu

Örnek: ABO Kan Grubu

I^AI^B

AB Kan Grubu

Eksik Baskınlık

Incomplete Dominance

Heterozigotta ara fenotip oluşur. Ne dominant ne de resesif allel tam baskın değildir.

Heterozigot: Ara fenotip

F2 fenotip oranı: 1:2:1

Örnek: Ağız çiçeği rengi

Örnek: Çiçek Rengi

RR (Kırmızı) × rr (Beyaz)

Pembe (Rr)

Çoklu Allelizm

Multiple Alleles

Bir gen için ikiden fazla allelin bulunduğu durum. Bireyde sadece 2 allel bulunur ancak popülasyonda 3+ allel vardır.

Popülasyonda 3+ allel

Bireyde 2 allel

Örnek: ABO kan grubu (I^A, I^B, i)

ABO Kan Grubu Allelleri

I^A, I^B, i

X-Bağlı Kalıtım

X-Linked Inheritance

X kromozomunda bulunan genler tarafından kontrol edilen kalıtım. Erkeklerde daha sık görülür (hemizigot).

Erkekte hemizigot (XY)

Kadında homozigot/heterozigot

Örnek: Hemofili, renk körlüğü

Örnek: Hemofili Kalıtımı

X^HX^h × X^HY

Normal Kız

Normal Erkek

Otozomal Dominant

Autosomal Dominant Diseases

Tek mutant allelin hastalığa neden olduğu kalıtım. Her nesilde görülür, erkek-kadın eşit etkilenir.

Heterozigotta hastalık var

Her nesilde görülür

Örnek: Huntington hastalığı

Huntington Hastalığı

Hh × hh

50% Hasta

50% Normal

Otozomal Resesif

Autosomal Recessive Diseases

İki mutant allelin hastalığa neden olduğu kalıtım. Taşıyıcılar sağlıklı, homozigot resesifler hastalıklıdır.

Homozigotta hastalık var

Taşıyıcılar sağlıklı

Örnek: Orak hücre anemisi, PKU

Orak Hücre Anemisi

Aa × Aa

75% Normal

25% Hasta

Dihybrid Çaprazlama

Two-Trait Cross

İki farklı özellik için aynı anda yapılan çaprazlama. Bağımsız dağılım yasasını gösterir.

İki gen, iki özellik

F2 fenotip oranı: 9:3:3:1

16 kutulu Punnett square

Örnek: Bezelye Boy ve Tohum Rengi

TtYy × TtYy

9:3:3:1

Epistasis

Gen Etkileşimleri

Bir genin diğer genin ifadesini maskelediği durum. Fenotip oranları değişir (9:3:4, 12:3:1, vb.).

Gen-gen etkileşimi

Modifiye fenotip oranları

Örnek: Labrador tüy rengi

Örnek: Labrador Retriever

BbEe × BbEe

Siyah

Kahverengi

Sarı

Nasıl Kullanılır?

Öğren

"Detaylı Öğren" butonuna tıklayarak konuyu derinlemesine inceleyin

Uygula

Çaprazlama simülatöründe öğrendiğiniz konuları pratiğe dökün

Test Et

Quiz'ler ile bilginizi test edin ve pekiştirin

İlerle

Basit konulardan başlayarak karmaşık konulara doğru ilerleyin